نورمگز، سیویلیکا، مگیران،...

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناسی ارشد حقوق،گرایش حقوق جزا و جرمشناسی،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران

چکیده

نوشتار حاضر تلاشی است در جهت ارائه یک نگرش جامع کیفری نسبت به رابطه سببیت و تحلیل معیارها و چالش‌های این رکن مسئولیت کیفری در پرتو آرای قضایی و قوانین کیفری به‌ویژه قانون جدید مجازات اسلامی است، تشخیص رابطۀ سببیت بین عمل مجرمانه و نتیجه به‌دست‌آمده، خصوصاً برفرض تعدد اسباب، از مشکل‌ترین مباحث حقوق کیفری است. این موضوع در حالتی که افراد متعددی در زمان‌های متفاوت (طولی) در وقوع جنایت دخالت می‌کنند و بین رفتار مداخله کنندگان و نتیجه حاصله (مانند قتل) فاصله زمانی نسبتاً طولانی وجود دارد، گاه به‌عنوان مشکل جدی و معضل لاینحل ظاهر می‌شود. قانون مجازات اسلامی در ماده 494 به‌صراحت بیان می‌کند که؛ «مباشرت آن است که جنایت مستقیماً توسط خود مرتکب واقع شود» و در بحث جرائم علیه تمامیت جسمانی و حیات دیگران و در مورد نحوه همکاری در ارتکاب قتل و همچنین در بحث سبب و مباشر و رابطه آن با سرایت در جنایات به ماده 492 نیز اشاره دارد؛ «جنایت در صورتی موجب قصاص یا دیه است که نتیجه حاصله مستند به رفتار مرتکب باشد اعم از آنکه به نحو مباشرت یا به تسبیب یا به اجتماع آن‌ها انجام شود» می‌توان نتیجه گرفت که در قتل عمدی یکی از مواردی که باوجود قصد قتل توسط مرتکب، می‌تواند رابطه‌ی استنادی بین رفتار مرتکب و نتیجه‌ی حاصله را قطع کند، رفتار مقتول است، حال این رفتار از سوی مقتول «عمدیِ آگاهانه و یا ناآگاهانه» باشد و یا به‌صورت ترک فعل نیز باشد که می‌تواند رابطه‌ی استناد بین رفتار مرتکب و قتل حاصله را قطع کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Criminal Liability for Abetting and Prosecuting a Crime

نویسنده [English]

  • Sajjad Momeni

Master of Laws, majoring in Criminal Law and Criminology, Payame Noor University, Tehran, Iran

چکیده [English]

The present article is an attempt to provide a comprehensive criminal approach to the relationship between causality, criteria analysis, and challenges of this pillar of criminal responsibility in the light of judicial rulings and criminal law, and more particularly the novel Islamic Penal Code. Assuming multiple reasons, it is one of the most difficult issues in criminal law, determining the causal relationship between a criminal act and the obtained result, especially in the case of multiple causes, is one of the most difficult issues in criminal law. When several individuals are involved in the crime at various (longitudinal) times and there is a relatively long time gap between the interveners’ behavior and the result (such as murder), this issue sometimes appears as a serious problem and unsolvable dilemma, as well. Article 494 of the Islamic Penal Code explicitly states that; “Abetting is to commit a crime directly by oneself” and refers to Article 492 in the discussion about crimes against the physical integrity, the others’ lives, and in the manner of cooperation in murder commission, as well as in the discussion of cause, the abettor, and its relationship to the contagion in crimes; “A crime is punishable by retribution or blood money if the result is the evidence of the perpetrator’s behavior, whether it is committed directly, through the intercourse, or in their community.” It can be concluded that in premeditated murder, one of the cases that, despite the perpetrator’s intention to kill, can break the citation relationship between the perpetrator’s behavior and the result, is the behavior of the victim. Besides, this behavior by the victim is “intentional or unintentional”, or it is further in the omission form, which can interrupt the citation relationship between the perpetrator’s behavior and the resulting murder.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Abetting
  • Cause
  • Victim’s behavior
  • Premeditated murder

OPEN ACCESS

©2024 The author(s). This article is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License, which permits use, sharing, adaptation, distribution and reproduction in any medium or format, as long as you give appropriate credit to the original author(s) and the source, provide a link to the Creative Commons license, and indicate if changes were made. The images or other third party material in this article are included in the article’s Creative Commons license, unless indicated otherwise in a credit line to the material. If material is not included in the article’s Creative Commons license and your intended use is not permitted by statutory regulation or exceeds the permitted use, you will need to obtain permission directly from the copyright holder. To view a copy of this license, visit: http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

PUBLISHER NOTE

Sami Publishing Company remains neutral concerning jurisdictional claims in published maps and institutional affiliations.

CURRENT PUBLISHER

Sami Publishing Company

  1. اردبیلی، محمدعلی. (1392). حقوق جزای عمومی، ج 1، چاپ سی‌ام، تهران، انتشارات بنیاد حقوقی میزان.
  2. اردبیلی، محمدعلی، (1392) حقوق جزای عمومی، ج ۲، تهران، انتشارات میزان.
  3. آقایی نیا، حسین.1386. جرائم علیه اشخاص (جنایات) تهران، انتشارات میزان، چاپ: سوم، ص 48
  4. امینی، منصور؛ عنایت تبار، رشید. (1396). «بررسی تطبیقی مسئولیت مدنی سبب و مباشر در حقوق ایران و حقوق انگلستان در عامل مداخله‌گر»، نشریه مطالعات حقوق تطبیقی دورۀ 9، شمارۀ 1.
  5. بازگیر، یدالله. (1377). ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ در آﯾﯿﻨﻪ آراء دﯾﻮان ﻋﺎﻟﯽ ﮐﺸﻮر؛ (ﻗﺘﻞ ﺷﺒﻪ ﻋﻤـﺪ و ﺧﻄـﺎی ﻣﺤـﺾ)، ﺗﻬﺮان، اﻧﺘﺸﺎرات ﻗﻘﻨﻮس.
  6. حائرى، سید علی. (1418). ریاض المسائل، چاپ اول، قم، مؤسسه آل البیت (ع).
  7. حلی (محقق)، جعفر بن حسن. (1408). شرایع الاسلام، ج 2، چاپ دوم، قم، اسماعیلیان.
  8. خمینی، سید روح‌الله موسوی. (1412). تحریر الوسیلة، ترجمه، اسلامی، علی، ج 4، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم – ایران.
  9. رستمی، هادی؛ شعبانی کندسری، هادی. (1395). «احراز رابطۀ سببیت در فرض مداخله عوامل گوناگون در جنایات و خسارات مالی (با تأکید بر قانون مجازات اسلامی 1392)»، فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، سال چهارم، شماره پانزدهم.
  10. صادقی، محمدهادی. (1393). «اجتماع سبب و مباشر در قانون مجازات اسلامی 1392»، مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، دوره ششم، شماره دوم.
  11. صفایی، سید حسین و رحیمی، حبیب‌الله. (1393). مسئولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد)، چاپ پنجم، تهران، انتشارات سمت.
  12. فرهادوند، علی. (1380). «تسبیب در جنایات»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.
  13. قیاسی، جلال‌الدین. (1390). تسبیب در قوانین کیفری، چاپ سوم، تهران، انتشارات میزان.
  14. کاتوزیان، ناصر. (1387). الزام‌های خارج از قرارداد، مسئولیت مدنی: قواعد عمومی، ج 1، چاپ هفتم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
  15. محسنی، مرتضی. (1375). دورة حقوق جزای عمومی، پدیده جنایی، ج 2، چاپ اول، تهران: گنج دانش.
  16. محسنی، فرید؛ ملکوتی، نصیر. (1394). «رابطه سببیت در قانون مجازات اسلامی 1392»، مجله حقوقی دادگستری، سال هفتاد و نهم، شماره نود و یکم.
  17. میر محمدصادقی، حسین. (1392). جرائم علیه اشخاص (حقوق کیفری اختصاصی)، چاپ 12، تهران، نشر میزان.
  18. نجفی، شیخ محمدحسن. (1404). جواهرالکلام، چاپ هفتم، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
  19. نجفی، محمد. حسین. 1362. جواهرالکلام فی شرایع الاسلام، دار احیاء التراث العربی، جلد 37، نشر بیروت، لبنان.